Halqnıñ bir evi bar — o da Vatan
SERGİ AQQINDA
Qırımtatar halqınıñ zemaneviy tarihını “evel” ve “soñrağa” bölgen esas vaqia sürgünliktir. Er bir qırımtatarnıñ DNA-sında iz qaldırğan bir facia. Qırımtatarlarnıñ Qırım yarımadasından sürgün etüv mayısnıñ 18-nde saba saat 5-te qırımtatar evleriniñ qapıları qaqılğanınen başlandı. Qırımtatar halqını mal vagonlarına yüklep Qırımdan çıqardılar ve yarım asır devamında evlerine qaytmağa imkân bermediler.
İŞTİRAKÇİLER
TAMİLA TAŞEVA
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi, Leyhanıñ teşebbüsçisi
“Bu sergide bizler bir kün degil de, bir asırlıq ağrınıñ mevzusını köteremiz. Ukraina tamır halqınıñ yoq etilmesi asırlar devam etti. Ve alâ daa devam ete. Amma bu cinayetlerni körmezden kelmeyip, bu aqta söz yürsetmek kerekmiz. Yoqsa, olar kene tekrarlana bile. Bugün Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler keçire, semetdeşlerimizni tevqif ete ve uydurılğan sahte cinayetlerde qabaatlay. 1944 senesi yapalmağanını, bugün tamamlamağa tırışa. Ve Ukraina Qırımnı qaytarmaq ve Rusiyeniñ cinayetlerini toqtatmaq içün elinden kelgenini yapa”
MAVİLE HALİL
serginiñ kuratorı
“Bu sergi – alâ daa içimizde olğan ağrı aqqında daa çoq söz yürsetmege bir ihtiyacımızdır. Özgünligimiz qaysı taşlardan qurulğanını, özümizni ve öz tarihımıznı nasıl etip körgenimizni ifade etmek içün bir imkân. “QIRIM İÇÜN” – sürgünlikni vaqıt kontekstine bağlap, Qırımnıñ müstemleke tarihı aqqında aytıp bermek ve aqibetleri aqqında fikir yürsetmek içün bir vasta”
ANTON LOGOV
ressam, resim, obyekt ve instalâtsiya müellifi
“Sanat vastalarınen kerçeklerni kösterüv menim içün pek meraqlı. Sanatnıñ episi buña esaslana. Onıñ tili ekinci derecede olğan şeylerni çıqara, ve öz işiñde eñ müim olğan şeyni çıqarmaq kereksin. Facialı ve teren mevzularnen çalışmaq – büyük mesuliyet. Onı is etip, bizer instalâtsiyalar vastasınen müitni ve serginiñ esas mevzusı olğan qırımtatar sürgünligi, Qırımnen bağlı ve bugğn-de-bugün aktual olğan deşetli facia aqqında esas ğayeni ifade etemiz…”
“Doquz”
instalâtsiya müellifi: Rustem Skibin
Ömürge keçirüv: Anton Logov
Doquz sayısı (9) soñsuzlıq, sıñırsızlıq, ölümsizlik ve bahtlı ömür, qudret, ilâhiy üküm ve sıñırlanmağan quvet timsalidir. Bu sayı sıq-sıq qırımtatar ananelerinde rastkele. Meselâ, kelinniñ doquz şeyden ibaret olğan ciyezine “Doquzlıq” deyler. Kelin tarafından kiyev içün azırlanğan ve toyğa yaqın ya da toyda qullanılğan, doquz nesneden ibaret olğan ediye taqımı
“Vaqialar hronologiyası”
Ressam: Anton Logov
Müellif: Fatima Osman
Metinler: Mavile Halil, Martin-Oleksandr Kıskıy
Muzıkalı refaqat: besteci Geray
“Vaqialar hronologiyası” sketçleri – qırımtatar halqınıñ peyda olmasından bugünge qadar müim tarihiy devirler ve vaqialardır. Bu resimlerde inkişaftan faciağace, peyda oluvdan yoq oluv telükesinece hronologik yolnı körmege mümkün
SÜRGÜNLiK
instalâtsiya müellifi: Anton Logov
Öz evini ve topraqlarını ğayıp etüv sebebinden viran alğa kelüv aqqında ikâye. Sovet akimiyetiniñ genotsidni sır olaraq qapalı pencereler artında tutmağa tırışqanı içün dünya bu mevzunen bağlı sessizlik alında edi, onıñ içün acı ile azap çeküv duyğuları ve evge qaytuv ümütleri qapalı pencereler artında edi. Er bir pencere – sürgünlikte olğan er bir isannıñ ikâyesi. Bazıları çoq yıldan soñ Vatanına qaytacaq, bazıları ise öz evini iç bir vaqıt körip olamaycaq
Sadıh Acı Selimniñ resimleri
Resimlerniñ müellifi: Sadıh Acı Selim
Video: “1944” vesiqalı filminden parçalar, rejissörler – Fatima Osman ve Yunus Paşa
Muzıkalı refaqat: besteci Geray
Qırımtatra sanatçısı Sadıh Acı Selimniñ resimleri – sürgünlik vaqtında yaratılğan yâkane vesiqalı vizual eserlerdir. Büyük facianıñ sessiz şaatları – olar, zalımlıq ve sevgi, acı ve küç, ümüt ve ümütsizlik ikâyelerini taqdim ete
“Qırımtatarlar cenkte” fotoresimleri
Foto müellifi: Artem Baydala
Metinlerniñ müellifi: Maryana Saçık
Qırımtatarlar ilk künlerden başlap göñülli, tıbbiyet hadimleri ve eñ esası – arbiy olaraq cenkte iştirak etmekte. Olar Ukrain ve başqa halqlarnen beraber, omuz omuzğa ukrain topraqlarını qorçalay ve Qırımnıñ qaytarılmasını yaqınlaştıra
Sıñır
İnstalâtsiya müellifi: Anton Logov
İnstalâtsiya Ukrainada 10 yıl evelsi Rusiye tarafından başlatılğan cenk mevzusına bağışlanğan. Bu instalâtsiya vatandaşlarımıznıñ quveti ve cesürligini köstere. Mermi parçalarınıñ madeniy şekilleri yırtıcı ayvanlar kibi. Parçalardan birisi sovet pencereleriniñ madeniy parmaqlıqlarına tüşken köpek balığını hatırlata. Pencerelerde küneş çıqqanı körüne, amma o küneş isitmey, tek öldüre. İnstalâtsiyada ruslarğa ait silâlarnıñ örnekleri, Ekinci Cian Cenkinde Ukraina milliy tarih müzeyiniñ hadimleri tarafından yapılğan ekspeditsiya vaqtında toplanğan kerçek artefaktlar yer almaqta
TAQIM
Leyhanıñ teşebbüsçisi: Tamila Taşeva
Artprodüsser: Fatima Osman
Kurator: Mavile Halil
Leyhanıñ ömürge keçirilmesi: Yevgen Bondarenko, Nelâ Grınışın, Maryana Saçık, Yevğeniya Yançık, İllâ Marçenko, Viktor Mostovıy, Oksana Andrusâk, Yuliya Pihotska
Baş sanatçı: Anton Logov
Sanatçı: Rustem Skibin
Metin müellifleri: Martin-Oleksandr Kıslıy, Mavile Halil, Maryana Saçık
Tercime: Yuliya Zaremska, Elvina Halilova
Tehnikiy müdir: Yuriy Ğorpınıç
Dizaynerler: Yana Boyko, Artem Baydala
Sergide qırımtatar sanatçılarınıñ resimleriniñ fotoresimleri qullanıla
SERGİNİ ZİYARET ETÜV
Serginiñ resmiy açılışı 17 mayıs 2024 s., Qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma künü arfesinde kerçekleştirildi.
Sergini, Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC Temsilciliginen / Qırım Platforması ofisinen evelden añlaşıp, ziyaret etmek mümkün.
E-mail:[email protected]
Telefon: +380 50 859 8497
Ondan da ğayrı, ekskursiya ilânlarını Temsilciligimizniñ ppu.gov.ua saifesinde taqip etiñiz
TEŞKİLАTÇILAR VE ORTAQLAR
